Istilah ayat…?

Terdapat beberapa istilah tentang ayat yang sering mengelirukan orang ramai, termasuklah golongan guru sendiri. Istilah-istilah itu ialah jenis ayat, ragam ayat dan binaan ayat. Untuk membantu kita semua, di sini cikgu perturunkan makna istilah tersebut yang sebenarnya:-

  • JENIS AYAT (Berdasarkan tujuan ayat )
  1. Ayat penyata
  2. Ayat tanya
  3. Ayat seru
  4. Ayat perintah
  • RAGAM AYAT (Berdasarkan komponen yang dijudulkan untuk tujuan tekanan)
  1. Ayat aktif
  2. Ayat pasif
  • BINAAN AYAT (Berdasarkan susunan unsur dan konstituen yang dibentuk)
  1. Ayat tunggal
  2. Ayat majmuk campuran
  3. Ayat majmuk gabungan
  4. Ayat majmuk pancangan

BEBERAPA ISTILAH TENTANG BAHASA…?

BAHASA BAKU

  • Variasi bahasa yang dipilih dan diterima oleh masyarakat untuk digunakan dalam suasana rasmi.

BAHASA BASAHAN

  • Bentuk bahasa yang digunakan sebagai bahasa seharian dalam situasi yang tidak formal.

BAHASA KEBANGSAAN

  • Bahasa yang menjadi bahasa utama bagi sesebuah negara yang berdaulat.

BAHASA RASMI

  • Bahasa yang digunakan untuk urusan pentadbiran dan urusan rasmi sesebuah negara. Bahasa rasmi tidak semestinya bahasa kebangsaan dan bahasa kebangsaannya pula tidak semestinya bahasa rasmi.

BAHASA STANDARD

  • Bentuk bahasa yang diterima untuk digunakan dalam situasi rasmi seperti dalam perundangan, pentadbiran, pendidikan dan alat sebaran am. Bahasa standard sama dengan bahasa baku.

BAHASA DIALEK /DAERAH

  • Bentuk bahasa yang dipengaruhi oleh faktor geografi dan sosial. Contoh dialek yang dipengaruhi faktor geografi ialah dialek Kelantan, dialek Johor, dialek Sarawak. Bahasa pasar, bahasa istana pula ditentukan oleh faktor sosial.

BAHASA ASING

  • Bahasa selain bahasa ibunda.

BAHASA IBUNDA

  • Bahasa sendiri yang digunakan sejak kecil.

BAHASA ISYARAT

  • Bahasa yang tidak menggunakan ucapan dan tulisan tetapi menggunakan gerak isyarat anggota badan.

BAHASA KASAR / KESAT

  • Bentuk bahasa yang tidak sopan dan tidak manis digunakan.

BAHASA ROJAK

  • Bentuk bahasa yang bercampur aduk ( sekejap bahasa Melayu, sekejap bahasa Inggeris ).

BAHASA PERSURATAN

  • Bahasa yang digunakan dalam penulisan dan karya kesusasteraan.

BAHASA LISAN

  • Bahasa seperti yang digunakan sewaktu bercakap.

Istilah yang dilupakan…?

Disebabkan kita sering berbahasa pada setiap masa, maka perkara-perkara biasa dan lumrah acap kali kita abaikan. Sikap kita ini kadang-kadang boleh merugikan diri sendiri. Cuba kita teliti istilah-istilah biasa di bawah, cuba komen sedikit…!

  • PENGGANDAAN
  1. Proses membentuk kata baru dengan mengulang kata dasar.
  2. Pengulangan ini kadang-kadang melibatkan penambahan imbuhan dan perubahan bunyi.
  • PEMAJMUKAN
  1. Proses merangkaikan dua kata dasar untuk membentuk kata majmuk.
  2. Contoh kereta + api menjadi kereta api.
  • PENANDA WACANA
  1. Perkataan atau frasa yang digunakan untuk menghubungkan atau mengaitkan dua ayat.
  2. Contoh penanda wacana ialah justeru, hal ini demikian, selain itu, seterusnya…  .
  • PERIBAHASA
  1. Susunan kata yang indah yang mempunyai makna yang tertentu.
  2. Peribahasa terbahagi kepada pepatah, simpulan bahasa, bidalan, dan perumpaan.
  • PENJODOH BILANGAN
  1. Kata yang digunakan bersama-sama kata bilangan untuk benda-benda konkrit.
  • KATA BANYAK MAKNA
  1. Perkataan yang mempunyai makna lebih daripada satu.
  2. Contohnya kata alamat mempunyai lebih daripada satu makna, iaitu:-

alamat > tempat tinggal

alamat > tanda / petunjuk

  • ANTONIM
  1. Perkataan berlawanan makna.
  • SINONIM
  1. Perkataan yang sama makna

Metafora / hiperbola…?

Metafora dan hiperbola merupakan gaya bahasa perbandingan dalam karya puisi mahupun prosa. Banyak pelajar keliru tentang maksud dan penggunaan dua gaya bahasa ini. Sebenarnya:-

Metafora ialah:-

  1. Gaya bahasa perbandingan yang tiada kaitan antara kata pertama dengan kata keduanya.
  2. Biasanya terdiri daripada dua patah kata/perkataan.
  3. Contoh:-
  • Laut darah (laut dan darah tiada kaitan)
  • Kota derita (kota dan derita tiada kaitan; biasanya kota maju, kota moden ..)
  • Perigi neraka (perigi dan neraka tiada kaitan; biasanya perigi tua, perigi buta…)
  • Ombak kehidupan (ombak dan kehidupan tiada kaitan; biasanya ombak besar, ombak pantai ….)

Hiperbola ialah:-

  1. Gaya bahasa perbandingan yang keterlaluan atau melampau.
  2. Digunakan untuk menunjukkan maksud berlebih-lebihan.
  3. Contohnya:-
  • Tuah dan Jebat bertikam tujuh hari tujuh malam.
  • Semut menari bergoncang bumi.
  • Hatiku dilambung gembira.
  • Tengking ayah bagaikan halilintar.

Ejaan: Pelik tapi benar…?

Jika diteliti dan dibandingkan bahasa Melayu yang digunakan semasa berkomunikasi dengan bahasa Melayu yang dipelajari di bilik darjah, banyak sekali perbezaannya sama ada dari segi tatabahasa, ejaan mahupun dari segi makna. Percaya atau tidak?

Di bawah ini akan cikgu cuba berbicara tentang perbezaan ejaan perkataan yang sehingga kini masih mengelirukan semua pihak, terutama pelajar.

  1. mertua @ mentua > yang digunakan di bilik darjah ialah mentua.
  2. guris @ gores > gores yang betul.
  3. mustika @ mestika > mestika yang betul.
  4. istirehat @ istirahat > istirahat yang betul.
  5. merbahaya @ berbahaya > berbahaya yang betul.
  6. kerinting @ keriting > keriting yang betul.
  7. serunding @ serondeng > serondeng yang betul.
  8. pensil @ pensel > pensel yang betul.
  9. mendokong @ mendukung > mendukung yang betul.
  10. kekanda @ kakanda > kakanda yang betul.
  11. tips @ tip > tip yang betul.
  12. sireh @ sirih > sirih yang betul.
  13. selsema @ selesema > selesema yang betul.
  14. agen @ ejen > ejen yang betul.
  15. cincang @ cencang > cencang yang betul.

Lalu…?

Kata lalu sering kita temukan di mana-mana sahaja. Untuk makluman pelajar, kata lalu mempunyai makna yang banyak dan penggunaannya agak meluas…? Sila lihat beberapa makna lalu di bawah:-

  • Lalu > berjalan / melintas.
  1. Dia baru lalu di depan saya.
  • Lalu > lepas
  1. Pada minggu lalu sekolah saya telah menganjurkan Hari Kokurikulum.
  • Lalu > berselera
  1. Kerana demam dia tidak lalu makan. Keadaan badannya bertambah kurus.
  • Lalu > terus
  1. Ayah mengambil sebatang rotan lalu memukul abang.

Maksud bersipongan…?

Isikan tempat kosong dengan perkataan yang paling sesuai.

  1. Pohon-pohon kayu mati itu kelihatan ………………………… apabila kawasan itu ditenggelami air.
  • A bersipongang
  • B berkemuncup
  • C berceranggah
  • D berserampang

Analisis jawapan:

  • Jawapan A (bersipongan) membawa erti bergema – bunyi, B (berkemuncup) bermaksud sejenis rumput, C (berceranggah) bermaksud bercabang-cabang – tiang, dan D (berserampang) pula bermaksud sejenis tombak yang matanya bercabang.
  • Jawapan yang paling tepat untuk dimasukkan di tempat kosong di atas ialah C – berceranggah.